Thẳng và Nghiêng

Có vị vua ở tiểu quốc nọ vì tuổi đã già nên muốn chọn ra một người con hiền trí nhất để kế vị thay ông tề gia trị quốc.  Một hôm ông cho mời ba chàng hoàng tử vào cung và hỏi:

-Trong ba đứa các con, ai có thể vẽ cho trẫm một đường thẳng mà không bị nghiêng.

Nói xong ông bèn đặt xuống bàn một cây cọ và một tờ giấy trắng.  Vị trưởng điện hạ muốn lập công trước nên tâu với vua:

-Thưa phụ hoàng, để hoàng nhi thay mặt hai em vẽ trước.

Vị hoàng tử cả bước tới bàn, cầm tờ giấy lên và gấp nó lại làm đôi để tạo ra một đường viền rất thẳng theo tờ giấy.  Anh ta mở tờ giấy ra lại, chấm cọ vào mực và đồ theo đường viền một cách kỹ lưỡng và chậm rãi.  Vẽ xong chàng dâng lên cho vua.  Hoàng thượng cầm tờ giấy gật đầu và nói:

-Uhm, trẫm thấy con vẽ được thẳng lắm nhưng vẫn còn nghiêng.

Vị đệ nhị điện hạ cũng muốn lập công trạng nên anh ta bèn tâu với vua:

-Bẩm phụ hoàng, con cũng muốn thử tài mọn của mình!

Anh ta lấy một cây gỗ rất thẳng và đặt trên tờ giấy.  Sau đó cũng dùng cọ vẽ theo rất kỹ lưỡng và chậm rãi.  Khi xong anh ta cũng dâng lên cho vua.  Hoàng thượng vuốt chùm râu dài và nói:

-Cả hai đường thẳng song song với nhau, nhưng nét vẽ của con mạnh mẽ hơn và thẳng hơn anh của con.  Tuy vậy nó cũng vẫn còn nghiêng lắm!

Hoàng thượng kêu vị hoàng tử út tới.  Anh chàng rất điềm tĩnh và kính cẩn thưa với hoàng thượng.  Sau đó dùng cọ chấm vào mực ung dung vẽ một đường không thẳng trên tờ giấy.  Vua ngạc nhiên khi thấy anh ta không dùng mưu mẹo gì để kẻ một đường thẳng.  Cả hai người anh đều bật cười vì thấy em mình vẽ rất méo so với đường vẽ của họ.  Khi vẽ xong, vị hoàng tử nghiêm trang dâng lên cho vua. Vua nói:

-Người anh trưởng của con đã gấp tờ giấy lại để vẽ được một đường thẳng.  Người anh kế của con thì dùng thước để vẽ thẳng hơn đường thẳng thứ nhất, song cả hai bức vẽ ấy trẫm đều cho là còn nghiêng. Tại sao con không dựa vào một cái gì đó để vẽ cho thẳng giống như hai người anh con?

-Thưa phụ vương, hoàng nhi chỉ dựa vào lòng  mình để kẻ một đường thẳng nhưng nếu nó nhìn nghiêng hoàng nhi đành chịu.  Có nhiều việc trên đời này không thể đo bằng mắt được nhất là tấm lòng của con người không thể chỉ nhìn mà thấy rõ được.  Một đường kẻ thẳng chưa chắc đã vẽ bằng tâm thẳng, một đường vẽ nghiêng chưa chắc là tâm nghiêng.  

Vị vua rất cảm động trước những lời nói của chàng hoàng tử út.  Ngài cho rằng đó là lời nói của một bậc hiền đức có thể thay ông trị vì thiên hạ.



"  Lấy lòng kẻ thước, đừng lấy thước kẻ lòng".
                                                   Phạm Kỳ Phong